Kuratorium Oświaty w Szczecinie

Zespół Szkół Podstawowych  Nr 2 w Szczecinie, ul. Bolesława Śmiałego 42, tel. 091 484 43 24

ETAP I

1. Rozmowa ze sprawcą przemocy.

a) opisz krótko, co zaszło (fakty, zdarzenia);

b) określ swój stosunek do zdarzeń, nazwij swoje uczucia;

c) odwołaj się do panujących zasad, norm;

d) przedstaw cel rozmowy;

e) wysłuchaj aktywnie relacji dziecka (nazywaj uczucia, zadawaj otwarte pytania, parafrazuj);

f) spróbuj wzbudzić empatię u sprawcy;

g )pokaż sprawcy wpływ jego zachowania na uczucia i położenie ofiary;

h) przypomnij obowiązujące normy, które sprawca przekroczył;

i) poszukaj rozwiązań wspólnie ze sprawcą;

j) zastosuj metodę kontraktu;

k) poinformuj o konsekwencjach niedotrzymania kontraktu i sposobie wprowadzenia ich w życie.

Ważne jest, aby ustalić termin następnego spotkania i docenić współpracę i wysiłek ucznia. Rozmowa ze sprawcą powinna być krótka, konkretna, oparta na dialogu z uczniem.

2. Wspólne spotkanie sprawcy z ofiarą przemocy w obecności mediatora.

Jeśli w klasie mają miejsca pojedyncze akty przemocy lub znęcanie, wychowawca musi działać szybko, aby ofiara cierpiała jak najkrócej. Zadaniem mediatora jest pomóc stronom rozpoznać i nazwać problem. Główne fakty dotyczące sprawy powinny być potwierdzone przez obie strony.  Sprawca powinien samodzielnie odpowiadać za swoje czyny i ponosić negatywne konsekwencje swojego zachowania. Ważne jest, aby pomóc drugiemu dziecku uwolnić się od roli ofiary.

3. Napisanie listu przez ucznia-sprawcę do rodziców, opisującego zdarzenie oraz jego negatywne skutki.

4. Zawarcie kontraktu wychowawcy z uczniem.

Na drugim spotkaniu omawiamy z uczniem efekty jego starań. Jeśli uczeń zaprzestał stosowania przemocy, przekazujemy mu pozytywną informację zwrotną. Umawiamy się na następne spotkanie. W przypadku złamania ustnych zobowiązań, należy zastosować metodę kontraktu (bądź zrealizować zapowiedzianą konsekwencję). Kontrakt powinien być sporządzony pisemnie i zawierać: zakres zobowiązań ucznia, informację o konsekwencjach jakie grożą za złamanie ustaleń, termin spotkania z oceniającym stopień wypełnienia umowy, podpis ucznia i wychowawcy opatrzone pieczątką szkoły.

5. Monitorowanie zachowania ucznia (wszyscy nauczyciele).

Regularne spotkania z wychowawcą i rozliczanie z kontraktu, a w razie niepowodzeń wyciąganie konsekwencji zgodnie z zawartym kontraktem. Można założyć tzw. „zeszyt uwag” dla indywidualnego ucznia lub dla klasy. Należy notować w nim agresywne zachowania ucznia oraz pozytywne przejawy postępowania dziecka.

6. Spotkanie sprawcy przemocy z pedagogiem szkolnym.

Rozmowy z uczniem powinny być mądrze zaplanowane i zhierarchizowane. Najpierw rozmawia nauczyciel, potem wychowawca. Kolejny etap to wizyta u pedagoga szkolnego (później dyrekcji, na końcu ewentualnie policji). W ten sposób stopniuje się napięcie i daje się uczniowi szansę na poprawę. Spotkania z pedagogiem (w zależności od stopnia agresywnych zachowań ucznia, częstotliwości ich występowania itp.) mogą odbywać się cyklicznie, aż do momentu wygaśnięcia negatywnego zachowania (np. raz w tygodniu, raz na dwa tygodnie itp.). Najlepiej aby to były stałe terminy. Wychowawca zobowiązany jest współpracować z pedagogiem szkolnym w pracy. Istotne jest także zobowiązanie rodziców ucznia do współpracy z wychowawcą i pedagogiem (wizyta w szkole np. raz na dwa tygodnie). Nawet jeśli po pierwszych rozmowach uczeń wykazuje dużą poprawę – nie należy ich od razu przerywać.

7. Czuwanie nad agresją w szkole.

W trakcie rozwiązywania problemu cała szkoła musi czuwać nad zachowaniem ucznia. Wszyscy nauczyciele powinni na swoich lekcjach zwracać na to uwagę, dzięki czemu można uniknąć manipulacji ucznia, który na konkretnej lekcji będzie udawał, że się poprawia. Jednak o takim postępowaniu powinniśmy też ucznia wcześniej uprzedzić. Notować w tzw. „zeszycie uwag” agresywne zachowania ucznia oraz pozytywne przejawy postępowania dziecka. Trzeba nagradzać dobre zachowanie ucznia (chwalić, doceniać, zauważać) i oczywiście karać (zgodnie z kontraktem) złe zachowanie. Także konsekwencje powinny mieć swoją hierarchię – od mniej do bardziej dotkliwych. Za każdym razem powinniśmy informować ucznia, jaka kara czeka go, kiedy znowu złamie reguły i użyje przemocy.

8. Powołanie Zespołu Wychowawczego.

W przypadku dalszych przejawów przemocy i braku efektów zastosowanych środków wychowawczych wobec ucznia należy zwołać Zespół Wychowawczy. W skład zespołu wchodzą: nauczyciel, wychowawca, pedagog szkolny, dyrektor, rodzice i w razie konieczności specjalista do spraw nieletnich – policjant. Po wspólnie podjętej decyzji spisujemy protokół ze spotkania i zawieramy kontrakt z rodzicami ucznia.

9. Monitorowanie zachowania ucznia wśród nauczycieli oraz ścisła współpraca z rodzicami. 

10. Współpraca z poradnią psychologiczno-pedagogiczną.

11. Współpraca z policją, a w razie konieczności z sądem rodzinnym.

ETAP II

1. Pomóc w znalezieniu pozytywnych sposobów funkcjonowania w grupie, zaspokajania potrzeb.

Wszystkie zamierzone działania wychowawcy, które pozwolą sprawcy przestać odgrywać negatywną rolę. Poprzez dowartościowywanie ucznia, tworzenie specjalnych sytuacji czy organizowanie zajęć edukacyjnych można pomóc mu nauczyć się zaspokajania swoich potrzeb w pozytywny sposób, rozwijania talentów, wykorzystywania mocnych stron dla dobra innych. Taka praca wymaga wiele czasu, zaangażowania i pomysłowości.